CAR i EAR to ubezpieczenia ryzyk budowlanych i montażowych działające w formule all risks: obejmują każde nagłe i niespodziewane zdarzenie powodujące szkodę w mieniu, poza zdarzeniami wyraźnie wyłączonymi. Polisa ma dwie sekcje: szkody w robotach i mieniu oraz OC wobec osób trzecich. Nie chroni przed karami umownymi, opóźnieniem ani wadliwym wykonaniem robót [1].
Najczęstsze nieporozumienie w tym temacie bierze się z nazwy. All risks nie oznacza „wszystko”, tylko „wszystko poza listą wyłączeń” – i to właśnie ta lista, a nie opis zakresu, decyduje o wartości polisy dla inwestora. Dlatego polisę ocenia się po wyłączeniach i klauzulach, a nie po sumie ubezpieczenia i cenie.
Co to jest ubezpieczenie CAR i EAR?
CAR (Contractors All Risks) to ubezpieczenie ryzyk budowlanych, a EAR (Erection All Risks) – ryzyk montażowych. Oba działają w formule all risks: chronią przed każdym nagłym i niespodziewanym zdarzeniem powodującym szkodę w mieniu, z wyjątkiem zdarzeń wyraźnie wyłączonych w ogólnych warunkach ubezpieczenia [1].
Różnica nie jest wyłącznie nazewnicza. W ubezpieczeniu montażowym inaczej wygląda moment zakończenia ochrony dla maszyn i urządzeń używanych, pochodzących z drugiej ręki lub z demontażu: odpowiedzialność ubezpieczyciela kończy się z chwilą rozpoczęcia rozruchu próbnego lub testów (§ 5 ust. 6 OWU) [1]. Przy relokacji linii technologicznej to jest granica, po której ryzyko wraca w całości do inwestora.
| Ważne zastrzeżenie do całego tekstuNumery paragrafów i klauzul podajemy za ogólnymi warunkami ubezpieczenia jednego z towarzystw działających na polskim rynku (OWU ryzyk budowlano-montażowych CAR/EAR, 2023) [1]. To nie jest standard rynkowy. Zakres ochrony w każdej polisie wynika z jej własnych OWU i klauzul, a przy tej samej numeracji zakres potrafi się różnić między towarzystwami [4]. Traktuj poniższe numery jako punkt wyjścia do rozmowy z brokerem, a nie jako opis Twojej polisy. |
Co obejmuje ubezpieczenie CAR?
Polisa CAR/EAR ma budowę modułową. Sekcja I to ubezpieczenie mienia – robót, materiałów, maszyn budowlanych, zaplecza, sprzętu i mienia istniejącego. Sekcja II to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej deliktowej za szkody wyrządzone osobom trzecim (§ 2 i § 15 OWU) [1]. To rozróżnienie rozstrzyga najczęstszy błąd inwestorów: OC wykonawcy nie pokryje szkody w samych robotach.
Przedmiotem ubezpieczenia w Sekcji I są roboty budowlano-montażowe objęte umową kontraktową, w tym roboty tymczasowe, wraz ze wszystkimi materiałami – również dostarczonymi przez inwestora – które mają zostać wbudowane lub zamontowane (§ 15 ust. 1) [1]. Dostawy inwestorskie są objęte tylko wtedy, gdy ujęto je w sumie ubezpieczenia.
Warto też znać zależność między sekcjami: umowę ubezpieczenia OC w Sekcji II można zawrzeć wyłącznie przy jednoczesnym zawarciu ubezpieczenia mienia w Sekcji I (§ 22 ust. 2) [1]. OC budowlane nie funkcjonuje w tym produkcie samodzielnie.
Tabela 1. Zakres ochrony w polisie CAR/EAR
| Pozycja | Co obejmuje | W podstawie czy po rozszerzeniu |
| Roboty i materiały | roboty budowlano-montażowe z umowy kontraktowej, roboty tymczasowe, materiały do wbudowania, także dostarczone przez inwestora (§ 15 ust. 1) | w podstawie Sekcji I, o ile ujęte w sumie ubezpieczenia |
| Maszyny budowlane | sprzęt ciężki wykorzystywany przy realizacji kontraktu (§ 15 ust. 2) | po rozszerzeniu |
| Zaplecze budowy, sprzęt i narzędzia | kontenery, magazyny, wyposażenie zaplecza (§ 15 ust. 2) | po rozszerzeniu |
| Mienie istniejące | mienie inwestora na terenie budowy lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie (§ 15 ust. 2, § 2 pkt 12) | po rozszerzeniu – pozycja krytyczna przy przebudowie i rozbudowie |
| Koszty uprzątnięcia pozostałości | usunięcie skutków szkody z terenu budowy (§ 15 ust. 2) | po rozszerzeniu |
| OC wobec osób trzecich | odpowiedzialność cywilna deliktowa za szkody osobom trzecim (§ 22) | Sekcja II, wyłącznie razem z Sekcją I |
Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU ryzyk budowlano-montażowych CAR/EAR (2023). Zakres w konkretnej polisie wynika z jej własnych warunków.
Czego polisa CAR nie obejmuje?
Ubezpieczyciel nie odpowiada za kary umowne, kary administracyjne i sądowe, grzywny, odsetki, czyste straty finansowe, szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, straty spowodowane opóźnieniem, utratą kontraktu i rynku ani za utracone korzyści (§ 3 ust. 3 OWU) [1]. To najważniejsze zdanie całego tekstu dla inwestora: polisa CAR nie chroni budżetu przed opóźnieniem.
Ryzyko harmonogramowe trzeba więc zabezpieczać innymi narzędziami: rezerwą, karami umownymi po stronie wykonawcy i realistycznym planowaniem terminów, a nie polisą budowlaną. Wpływ opóźnienia na koszt opisaliśmy w materiale o harmonogramie inwestycji.
Drugie duże złudzenie dotyczy jakości robót. Z zakresu Sekcji I wyłączone są szkody spowodowane wadami projektowymi, wadami materiałowymi i odlewniczymi, szkody w robotach powstałe wskutek wadliwego wykonania oraz koszty ponownego wykonania lub montażu elementów wadliwie wykonanych, a także koszty przeprojektowań i modyfikacji projektu (§ 17 ust. 1) [1]. CAR nie jest ubezpieczeniem jakości robót ani dokumentacji.
Osobno warto zapamiętać dwa wyłączenia, które w praktyce najczęściej kończą się odmową wypłaty:
- Zwykła kradzież. Wyłączone są szkody polegające na zaginięciu, przywłaszczeniu, sprzeniewierzeniu i zwykłej kradzieży. Ochroną objęta jest wyłącznie kradzież z włamaniem, i to pod warunkiem zabezpieczenia terenu budowy zgodnie z klauzulą KBM 01 (§ 17 ust. 1 pkt 13, § 2 pkt 9) [1].
- Prace bez wymaganych zezwoleń lub uprawnień. Ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody powstałe w związku z prowadzeniem prac bez zezwoleń lub uprawnień wymaganych przepisami oraz wskutek niestosowania się do decyzji i zaleceń właściwych władz, chyba że nie miało to wpływu na zajście zdarzenia (§ 3 ust. 2 pkt 7 i 8) [1].
Drugie z tych wyłączeń łączy formalności z ochroną finansową: braki w dokumentacji kosztują nie tylko sankcję administracyjną, ale i odszkodowanie. Ścieżkę uzyskania decyzji opisaliśmy w materiale o uzyskaniu pozwolenia na budowę.
Większość wyłączeń da się jednak znieść klauzulą. Dlatego lista poniżej jest zbudowana jako instrukcja negocjacyjna, a nie jako katalog złych wiadomości.
Tabela 2. Wyłączenia i klauzule, które przywracają ochronę
| Co jest wyłączone | Podstawa w OWU | Klauzula przywracająca ochronę |
| Szkody z wad projektowych | § 17 ust. 1 | klauzula nr 115 (pokrycie ryzyka projektanta) [1] |
| Wibracje, usunięcie lub osłabienie elementów nośnych | § 17 ust. 1, § 24 ust. 1 | klauzula nr 120 [1] |
| Szkody w podziemnych kablach, rurociągach i instalacjach | § 24 ust. 1 | klauzula nr 102, z trzema warunkami – patrz niżej [1] |
| Szkody w okresie rozruchu próbnego i testów | § 17 ust. 1 pkt 14 | klauzula nr 100 [1] |
| Szkody przy usuwaniu usterek w okresie gwarancji | poza zakresem podstawowym | klauzula nr 003 [1] |
| Szkody ujawnione w gwarancji, z przyczyną z okresu budowy | poza zakresem podstawowym | klauzula nr 004 – szersza niż 003 [1] |
| Wzajemne roszczenia między ubezpieczonymi | § 22 | klauzula nr 002 (zobowiązania wzajemne) [1] |
| Wzrost wartości kontraktu bez aneksu do polisy | § 18 ust. 6 | klauzula KBM 05 (automatyczne ubezpieczenie wzrostu wartości) [1] |
Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU ryzyk budowlano-montażowych CAR/EAR (2023) i Załącznika nr 1 – klauzule indywidualne.
Klauzula 102 jest warunkowa i to warunki decydują o wypłacie. Ubezpieczyciel nie odpowiada, jeżeli przed rozpoczęciem prac [1]:
- nie skonsultowano usytuowania instalacji z właściwymi organami;
- nie zapewniono wymaganego nadzoru operatora sieci;
- nie zweryfikowano aktualności map geodezyjnych.
Uwaga przy porównywaniu ofert: rynek stosuje także klauzule nr 115/200/1 (klauzula części wadliwych, Faulty Parts) oraz nr 200 (pokrycie ryzyka producenta), a mimo identycznej numeracji zakres tych klauzul potrafi się różnić między towarzystwami [4]. Ten sam numer klauzuli nie znaczy ten sam zakres ochrony.
Kto powinien zawrzeć polisę: inwestor czy wykonawca?
Nikt nie musi. Polskie prawo nie nakłada ani na zamawiającego, ani na wykonawcę obowiązku ubezpieczenia procesu inwestycyjnego – zawarcie polisy CAR/EAR jest dobrowolne i wynika zwykle z zapisów umowy o roboty budowlane [2]. Ani Prawo budowlane, ani Prawo zamówień publicznych takiego obowiązku nie przewidują.
Skoro decyduje umowa, obowiązek ubezpieczenia jest elementem negocjacji kontraktowych, a nie formalnością. W praktyce polisę zawiera wykonawca, bo to on ma władztwo nad terenem budowy, ale inwestor określa w umowie minimalny zakres: sumę, listę ubezpieczonych, wymagane klauzule i maksymalną franszyzę.
Mechanizm prawny, który to umożliwia, jest wprost przewidziany w warunkach: umowę ubezpieczenia CAR/EAR można zawrzeć na cudzy rachunek, a ubezpieczony wskazany imiennie w polisie jest uprawniony do żądania świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (§ 4 ust. 2 i 3) [1]. Wymagania wobec polisy warto ustawić już na etapie postępowania – opisaliśmy to w materiale o przetargu na generalnego wykonawcę.
W typowej konstrukcji rynkowej ubezpieczenie obejmuje wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego: inwestora, inwestora zastępczego, generalnego wykonawcę, podwykonawców oraz pozostałe osoby zatrudnione przy realizacji inwestycji [3]. To jednak praktyka rynkowa, a nie automat: krąg ubezpieczonych musi być wymieniony w polisie.
Czy polisa wykonawcy wystarczy inwestorowi?
Tylko wtedy, gdy inwestor jest w niej wymieniony jako ubezpieczony. Samo zawarcie polisy CAR/EAR przez wykonawcę nie obejmuje inwestora ochroną automatycznie. Bez wpisania go do polisy inwestor nie ma roszczenia do ubezpieczyciela, nawet jeżeli szkoda dotyczy jego mienia [1][3].
| Pułapka, o której nikt nie uprzedza: roszczenia wzajemneSekcja II chroni wyłącznie przed roszczeniami osób trzecich niezwiązanych z robotami objętymi kontraktem, a wzajemne roszczenia między ubezpieczonymi są objęte ochroną tylko po włączeniu klauzuli nr 002 (§ 22) [1]. Praktyczny skutek: jeżeli inwestor i wykonawca są na jednej polisie, to bez klauzuli 002 inwestor nie dochodzi z niej roszczeń wobec wykonawcy. Wspólna polisa bez tej klauzuli potrafi więc osłabić pozycję inwestora zamiast ją wzmocnić. |
Sprawdź także typ polisy. Na rynku funkcjonują polisy jednostkowe dla pojedynczego kontraktu, obrotowe obejmujące wszystkie kontrakty w okresie ubezpieczenia oraz obrotowe typu open cover z z góry ustalonymi warunkami i stawkami [3]. Polisa obrotowa wykonawcy nie musi obejmować akurat Twojego kontraktu na właściwą sumę – przy dużej inwestycji to różnica między pełnym a symbolicznym pokryciem.
Od kiedy do kiedy działa ochrona?
Umowę ubezpieczenia zawiera się na okres trwania umowy kontraktowej, a odpowiedzialność ubezpieczyciela ustaje m.in. z dniem końcowego odbioru robót przez inwestora, rozpoczęcia eksploatacji lub użytkowania – nie później niż w terminie podanym w polisie (§ 5) [1].
Uwaga przy inwestycjach etapowanych: ochrona kończy się także przy odbiorze etapu robót. Odebrany etap wychodzi z zakresu Sekcji I, mimo że budowa trwa dalej. Sekwencję czynności odbiorowych opisaliśmy w materiale o odbiorze końcowym.
Dwa mniej oczywiste momenty wygaśnięcia ochrony to wyczerpanie sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej oraz przejście prawa własności ubezpieczonego mienia na inną osobę, jeżeli praw z umowy nie przeniesiono na nabywcę (§ 5 ust. 3) [1]. Przy sprzedaży inwestycji w trakcie budowy przeniesienie praw z polisy jest osobną czynnością – trzeba ją wykonać razem z resztą przenoszonej dokumentacji.
Okres gwarancji i rękojmi nie jest objęty zakresem podstawowym. Klauzula nr 003 obejmuje szkody powstałe przy usuwaniu usterek, a szersza klauzula nr 004 dodatkowo szkody ujawnione w okresie gwarancji, których przyczyna zaistniała jeszcze w okresie budowy [1]. Dwie podobnie brzmiące klauzule, dwa bardzo różne zakresy – to najlepszy przykład na to, dlaczego polisę trzeba czytać, a nie streszczać.
Jak ustalić sumę ubezpieczenia?
Suma ubezpieczenia powinna odpowiadać pełnej wartości robót budowlano-montażowych wynikającej z umowy kontraktowej, łącznie z kosztami materiałów, robocizny, frachtu, opłat celnych oraz wartością elementów dostarczonych przez inwestora (§ 18 ust. 2) [1].
Praktyczna konsekwencja: suma polisy musi być spójna z rzeczywistym nakładem, a nie z ceną robót netto z oferty. Zakres pozycji nakładu inwestycyjnego omówiliśmy w materiale o nakładach inwestycyjnych CAPEX.
Zaniżenie sumy uruchamia zasadę proporcji. Jeżeli suma ubezpieczenia jest niższa od faktycznej wartości mienia, odszkodowanie ulega zmniejszeniu w takim stosunku, w jakim suma ubezpieczenia pozostaje do faktycznej wartości mienia (§ 20 ust. 5) [1].
| Zasada proporcji na liczbachRoboty warte 10 mln zł, suma ubezpieczenia 8 mln zł. Niedoubezpieczenie wynosi 20%, więc każde odszkodowanie zostanie pomniejszone o 20%. Szkoda na 500 tys. zł oznacza wypłatę 400 tys. zł, i to jeszcze przed potrąceniem franszyzy. Mechanizm działa przy każdej szkodzie, nie tylko przy szkodzie całkowitej. |
Do tego dochodzą dwa mechanizmy, o których łatwo zapomnieć. Po pierwsze, suma ubezpieczenia jest pomniejszana o kwotę wypłaconego odszkodowania i może zostać uzupełniona do pierwotnej wysokości wyłącznie na wniosek ubezpieczającego i za opłatą dodatkowej składki (§ 18 ust. 7 i 8) [1]. Druga szkoda ma już niższy limit. Po drugie, przy wzroście wynagrodzenia w umowie kontraktowej z powodu zmiany cen materiałów lub robocizny brak aneksu do polisy i brak dopłaty składki uruchamiają zasadę proporcji (§ 18 ust. 6) [1]. Zwaloryzowałeś kontrakt, a nie zaktualizowałeś sumy – i wracasz do niedoubezpieczenia. Ogranicza to klauzula KBM 05; klauzula eskalacyjna pokrywa na rynku najczęściej wzrost kosztów do poziomu 15–20% wartości kontraktu bez każdorazowego aneksowania, choć poziom zależy od ubezpieczyciela [5].
Ostatni parametr to franszyza redukcyjna. Odszkodowanie jest pomniejszane o franszyzę ustaloną w umowie, wyrażoną procentowo, kwotowo lub procentowo-kwotowo, przy czym franszyza nie ma zastosowania do szkód na osobie (§ 2 pkt 6, § 12 ust. 5) [1]. Wysoka franszyza potrafi wyłączyć z praktycznej ochrony wszystkie drobne szkody, których na budowie jest najwięcej.
Co robić po szkodzie?
Terminy są krótkie i liczą się od zdarzenia, nie od ustalenia sprawcy. Po powstaniu szkody ubezpieczony ma nie więcej niż 7 dni na pisemne lub elektroniczne zawiadomienie ubezpieczyciela, a ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od daty zawiadomienia, przy czym bezsporną część świadczenia wypłaca zawsze w tym terminie (§ 10 ust. 1 pkt 4, § 13) [1].
Do zgłoszenia trzeba dołączyć (§ 11 ust. 1, § 10 ust. 1 pkt 6) [1]:
- kopię umowy kontraktowej z harmonogramem i aneksami;
- kopię zgłoszenia zdarzenia policji, straży pożarnej lub inspektoratowi nadzoru budowlanego;
- rachunek wysokości strat, dostarczany w miarę możliwości w terminie 14 dni od zgłoszenia szkody.
Weryfikacja rachunków, kosztorysów i innych dokumentów przy ustalaniu wysokości szkody następuje w oparciu o cenniki SEKOCENBUD albo według zasad określonych w OWU (§ 12 ust. 1) [1]. To jest praktyczny argument za utrzymywaniem kosztorysu i harmonogramu rzeczowo-finansowego w porządku przez cały czas trwania budowy – po szkodzie nie ma czasu na ich odtwarzanie.
| Nie „dogaduj się” z poszkodowanymUbezpieczający ani ubezpieczony nie może bez pisemnej zgody ubezpieczyciela uznać roszczenia poszkodowanego ani zawrzeć z nim ugody – takie uznanie nie jest dla ubezpieczyciela wiążące (§ 26) [1]. Ugoda z sąsiadem po zalaniu piwnicy, zawarta w dobrej wierze i bez zgody ubezpieczyciela, może kosztować całe odszkodowanie. |
Osobny, łatwy do przeoczenia obowiązek dotyczy przestojów. Ubezpieczający i ubezpieczony mają obowiązek zgłaszać ubezpieczycielowi każdy fakt nieplanowego przerwania lub czasowego zawieszenia realizacji robót stanowiący odstępstwo od harmonogramu, a także zmianę wartości ubezpieczonych robót (§ 9 ust. 2) [1]. Wstrzymanie budowy bez zgłoszenia to ryzyko dla ochrony – zakres na ten okres reguluje klauzula KBM 12.
CAR a inne zabezpieczenia kontraktu
Pięć instrumentów, które w potocznym języku zlewają się w „zabezpieczenie budowy”, chroni przed pięcioma różnymi ryzykami. Ich mylenie prowadzi do luk w ochronie, bo inwestor zakłada, że coś jest pokryte, choć zabezpieczył zupełnie inne zdarzenie.
Tabela 3. Pięć instrumentów zabezpieczających kontrakt
| Instrument | Przed czym chroni | Kto go ustanawia |
| Polisa CAR/EAR | szkoda losowa w robotach i mieniu oraz OC wobec osób trzecich [1] | wykonawca albo inwestor, na podstawie umowy [2] |
| OC ogólne wykonawcy | szkody wyrządzone osobom trzecim w ramach prowadzonej działalności | wykonawca |
| OC zawodowe projektanta i inspektora | błąd zawodowy przy projektowaniu i nadzorze | projektant i inspektor, obowiązkowo przez izbę |
| Zabezpieczenie należytego wykonania umowy | niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy; wnoszone przed jej zawarciem (art. 449 Pzp) [10] | wykonawca; w zamówieniach publicznych do 5% ceny z oferty, wyjątkowo do 10% (art. 452 Pzp) [9] |
| Gwarancja i rękojmia | wady ujawnione po odbiorze | wykonawca, na podstawie umowy i przepisów |
Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU CAR/EAR, ustawy Prawo zamówień publicznych i komentarza UZP.
Najczęstsza luka powstaje między polisą a jakością robót: CAR nie pokrywa wadliwego wykonania, a zabezpieczenie należytego wykonania nie pokrywa szkody losowej. Jakość na bieżąco kontroluje nadzór inwestorski, nie ubezpieczyciel – opisaliśmy to w materiale o współpracy nadzoru inwestorskiego z wykonawcą.
Dlaczego to ryzyko jest realne: dane
W 2024 r. odnotowano w Polsce 288 katastrof budowlanych, z czego 27 wystąpiło podczas prowadzenia robót budowlanych [8]. Proporcja jest ważna: większość zdarzeń dotyczy obiektów istniejących, a nie placów budowy. Wśród przyczyn na budowach wskazywano m.in. nieprzestrzeganie technologii wykonania i naruszenie obowiązków przez uczestników procesu budowlanego [8] – czyli dokładnie te kategorie, które CAR wyłącza jako wadliwe wykonanie.
Rozkład zdarzeń losowych pokazuje natomiast, przed czym polisa faktycznie chroni. Najwięcej katastrof odnotowano w czerwcu i wrześniu, a przyczyną były intensywne opady, silne wiatry oraz wrześniowa powódź; wśród zdarzeń losowych dominowały silne wiatry (84 przypadki) i pożar (57 przypadków) [8]. Wiatr i pożar wyprzedzają powódź – i to one najczęściej materializują ryzyko na czynnym placu budowy.
Skalę rynkową warto czytać ostrożnie. W 2024 r. składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych grup 8 i 9 wyniosła 13,1 mld zł, a wypłaty związane z żywiołami i skutkami powodzi sięgnęły 3,7 mld zł, co oznacza wzrost o 64,1% wobec 2023 r. [6]. Po czwartym kwartale 2025 r. wypłaty z grup 8 i 9 wyniosły 6,2 mld zł, przy wzroście składki w ubezpieczeniach majątkowych o 6,0% rok do roku [7]. Zastrzeżenie: grupy 8 i 9 to szeroka kategoria obejmująca m.in. ubezpieczenia rolne i mieszkaniowe, a nie dane o samym rynku CAR/EAR. Liczby pokazują skalę żywiołu, nie wypłat z polis budowlanych.
Na co zwrócić uwagę czytając polisę?
Każdy punkt tej listy sprawdzisz w dokumencie polisy w kilkanaście minut. Kolejność odpowiada temu, jak często dany element decyduje o odmowie wypłaty.
☐ Suma ubezpieczenia równa pełnej wartości robót z kontraktu, z dostawami inwestorskimi (§ 18 ust. 2).
☐ Franszyza redukcyjna – wysokość i sposób wyrażenia (§ 2 pkt 6).
☐ Lista ubezpieczonych – czy inwestor jest wymieniony imiennie (§ 4 ust. 2 i 3).
☐ Klauzula nr 002 – roszczenia wzajemne między ubezpieczonymi.
☐ Klauzula nr 115 – wady projektowe.
☐ Klauzula nr 120 – wibracje i osłabienie elementów nośnych.
☐ Klauzula nr 102 – instalacje podziemne, wraz z trzema warunkami jej działania.
☐ Klauzula nr 100 – rozruch próbny i testy.
☐ Klauzule nr 003 i 004 – zakres ochrony w okresie gwarancji.
☐ Klauzula KBM 05 – automatyczne ubezpieczenie wzrostu wartości kontraktu.
☐ Okres ochrony i sposób jego zakończenia, w tym przy odbiorach etapowych (§ 5).
☐ Typ polisy – jednostkowa czy obrotowa, i czy obejmuje Twój kontrakt na właściwą sumę [3].
Wnioski: polisę ocenia się po wyłączeniach, nie po sumie
Ubezpieczenie budowy jest instrumentem wąskim i precyzyjnym: pokrywa szkodę losową w robotach i mieniu oraz OC wobec osób trzecich – i nic poza tym. Nie zastępuje kontroli jakości, nie chroni harmonogramu i nie zabezpiecza przed niewykonaniem umowy. Inwestor, który traktuje polisę jako uniwersalny parasol, odkrywa jej granice dopiero przy pierwszej odmowie wypłaty.
Po pierwsze, przeczytaj listę wyłączeń przed listą zakresu – to ona opisuje realną ochronę. Po drugie, sprawdź, czy jesteś wymieniony w polisie jako ubezpieczony i czy włączono klauzulę roszczeń wzajemnych. Po trzecie, dopilnuj, żeby suma odpowiadała pełnej wartości kontraktu i rosła razem z waloryzacją wynagrodzenia. Po czwarte, wpisz wymagania wobec polisy do umowy z wykonawcą, zamiast oceniać dokument dostarczony po podpisaniu kontraktu.
Jedna reguła na koniec: numer klauzuli w ofercie nie jest ochroną. Ochroną jest jej treść w Twoich OWU.
Stan na 13.08.2026. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady ubezpieczeniowej ani prawnej, ani rekomendacji wyboru ubezpieczyciela. Numery paragrafów i klauzul pochodzą z przykładowych ogólnych warunków ubezpieczenia jednego towarzystwa; zakres ochrony w konkretnej polisie wynika z jej własnych OWU, klauzul i treści umowy.
| Wsparcie UNI-FORMOpiniujemy wymagania ubezpieczeniowe w umowie z wykonawcą, weryfikujemy zakres polisy przedstawionej przez wykonawcę pod kątem sumy, listy ubezpieczonych, klauzul i franszyzy, oraz pilnujemy aktualizacji sumy przy waloryzacji kontraktu. Nie pośredniczymy w sprzedaży ubezpieczeń. Jeżeli przygotowujesz kontrakt na roboty, skontaktuj się z nami przed jego podpisaniem. |
Najczęstsze pytania o ubezpieczenie budowy
Co obejmuje ubezpieczenie CAR?
Szkody w robotach i mieniu (Sekcja I) oraz odpowiedzialność cywilną wobec osób trzecich (Sekcja II). W Sekcji I ochroną objęte są roboty budowlano-montażowe z kontraktu wraz z materiałami, także dostarczonymi przez inwestora. Po rozszerzeniu można objąć maszyny budowlane, zaplecze, sprzęt, mienie istniejące i koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie.
Kto powinien zawrzeć ubezpieczenie budowy: inwestor czy wykonawca?
Polskie prawo nie nakłada takiego obowiązku na żadną ze stron – polisa CAR/EAR jest dobrowolna i wynika z zapisów umowy o roboty budowlane. W praktyce zawiera ją wykonawca, ale to inwestor powinien określić w umowie minimalny zakres: sumę, listę ubezpieczonych, wymagane klauzule i maksymalną franszyzę.
Czy polisa wykonawcy wystarczy, żeby chronić inwestora?
Tylko jeżeli inwestor jest w niej wymieniony jako ubezpieczony. Ochrona nie działa automatycznie. Dodatkowo bez klauzuli nr 002 inwestor nie dochodzi z tej polisy roszczeń wobec wykonawcy, bo wzajemne roszczenia między ubezpieczonymi są poza zakresem Sekcji II.
Czym różni się CAR od EAR?
CAR (Contractors All Risks) dotyczy ryzyk budowlanych, a EAR (Erection All Risks) – montażowych. Przy ubezpieczeniu montażowym inaczej wygląda koniec ochrony dla maszyn i urządzeń używanych lub z demontażu: odpowiedzialność ubezpieczyciela kończy się z chwilą rozpoczęcia rozruchu próbnego lub testów.
Czy ubezpieczenie CAR pokryje kary umowne za opóźnienie budowy?
Nie. Ubezpieczyciel nie odpowiada za kary umowne, grzywny, odsetki, czyste straty finansowe, szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, straty spowodowane opóźnieniem ani utracone korzyści. Ryzyko harmonogramowe trzeba zabezpieczać rezerwą i zapisami kontraktu, a nie polisą.
Czy polisa obejmuje kradzież materiałów z budowy?
Wyłącznie kradzież z włamaniem, i to warunkowo. Zaginięcie, przywłaszczenie, sprzeniewierzenie i zwykła kradzież są wyłączone. Ochrona przy kradzieży z włamaniem działa pod warunkiem zabezpieczenia terenu budowy zgodnie z klauzulą KBM 01.
Jak ustalić sumę ubezpieczenia i czym grozi jej zaniżenie?
Suma powinna odpowiadać pełnej wartości robót z umowy kontraktowej, łącznie z materiałami, robocizną, frachtem, opłatami celnymi i elementami dostarczonymi przez inwestora. Zaniżenie uruchamia zasadę proporcji: przy sumie 8 mln zł i wartości 10 mln zł każde odszkodowanie jest niższe o 20%.
Czy ubezpieczenie budowy jest obowiązkowe?
Nie. Nie ma przepisu nakładającego obowiązek ubezpieczenia procesu inwestycyjnego na inwestora ani na wykonawcę. Obowiązek powstaje wyłącznie wtedy, gdy strony wpiszą go do umowy o roboty budowlane.
Przypisy i źródła
[1] InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group, Ogólne Warunki Ubezpieczenia ryzyk budowlano-montażowych (CAR/EAR), zatwierdzone uchwałą Zarządu z 23 października 2023 r., obowiązujące od 15 listopada 2023 r. – powoływane w tekście paragrafy i klauzule pochodzą z tego dokumentu. https://interrisk.pl/wp-content/uploads/2023/12/OWU-ryzyka-budowlano-montazowe-od-15.11.2023.pdf (dostęp: 13.08.2026)
[2] Attis Broker, Ubezpieczenia budowlano-montażowe CAR/EAR, 2026 (opracowanie brokerskie). https://attisbroker.pl/pl/produkty/mienie/ubezpieczenia_budowlano_montazowe_car_ear
[3] Eurofinance, Ubezpieczenie budowlano-montażowe, 2026 (opracowanie brokerskie dotyczące kręgu ubezpieczonych i typów polis). https://eurofinance.info.pl/oferta/ubezpieczenie-budowlano-montazowe/
[4] Adler Brokers Group, „Błędy wykonawcze w ubezpieczeniu wszystkich ryzyk budowy i montażu CAR/EAR”, 2026. https://drogisamorzadoweonline.pl/utrzymanie-drog/adler-brokers-group-bledy-wykonawcze-w-ubezpieczeniu-wszystkich-ryzyk-budowy-i-montazu-car-ear
[5] Brokerzy Śląscy, Ubezpieczenie ryzyk budowlano-montażowych, 2026 (klauzula eskalacyjna). https://brokerzyslascy.pl/blog/ubezpieczenie-ryzyk-budowlano-montazowych/
[6] Polska Izba Ubezpieczeń, „Tak działają ubezpieczenia: 50,3 mld zł odszkodowań i świadczeń wypłaconych w 2024 roku”, 2025. https://piu.org.pl/tak-dzialaja-ubezpieczenia-503-mld-zl-odszkodowan-i-swiadczen-wyplaconych-w-2024-roku/
[7] Polska Izba Ubezpieczeń, komunikat o wynikach rynku ubezpieczeń w 2025 r., 2026. https://piu.org.pl/w-2025-r-ubezpieczyciele-wyplacili-blisko-538-mld-zl-odszkodowan-i-swiadczen/
[8] Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, „Katastrofy budowlane w 2024 r.”, analiza, lipiec 2025. https://www.gov.pl/attachment/54af74cb-e6d7-463b-a103-a81556a788d4
[9] Urząd Zamówień Publicznych, e-komentarz do art. 452 ustawy Prawo zamówień publicznych. https://ekomentarzpzp.uzp.gov.pl/prawo-zamowien-publicznych/art-452
[10] Ustawa z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, art. 449–453 (zabezpieczenie należytego wykonania umowy). https://przepisy.gofin.pl/przepisy,3,26,0,5558,402948,20230928,art-449-453-zabezpieczenie-nalezytego-wykonania-umowy.html


