CAR i EAR to ubezpieczenia ryzyk budowlanych i montażowych działające w formule all risks: obejmują każde nagłe i niespodziewane zdarzenie powodujące szkodę w mieniu, poza zdarzeniami wyraźnie wyłączonymi. Polisa ma dwie sekcje: szkody w robotach i mieniu oraz OC wobec osób trzecich. Nie chroni przed karami umownymi, opóźnieniem ani wadliwym wykonaniem robót [1].

Najczęstsze nieporozumienie w tym temacie bierze się z nazwy. All risks nie oznacza „wszystko”, tylko „wszystko poza listą wyłączeń” – i to właśnie ta lista, a nie opis zakresu, decyduje o wartości polisy dla inwestora. Dlatego polisę ocenia się po wyłączeniach i klauzulach, a nie po sumie ubezpieczenia i cenie.

Co to jest ubezpieczenie CAR i EAR?

CAR (Contractors All Risks) to ubezpieczenie ryzyk budowlanych, a EAR (Erection All Risks) – ryzyk montażowych. Oba działają w formule all risks: chronią przed każdym nagłym i niespodziewanym zdarzeniem powodującym szkodę w mieniu, z wyjątkiem zdarzeń wyraźnie wyłączonych w ogólnych warunkach ubezpieczenia [1].

Różnica nie jest wyłącznie nazewnicza. W ubezpieczeniu montażowym inaczej wygląda moment zakończenia ochrony dla maszyn i urządzeń używanych, pochodzących z drugiej ręki lub z demontażu: odpowiedzialność ubezpieczyciela kończy się z chwilą rozpoczęcia rozruchu próbnego lub testów (§ 5 ust. 6 OWU) [1]. Przy relokacji linii technologicznej to jest granica, po której ryzyko wraca w całości do inwestora.

Ważne zastrzeżenie do całego tekstuNumery paragrafów i klauzul podajemy za ogólnymi warunkami ubezpieczenia jednego z towarzystw działających na polskim rynku (OWU ryzyk budowlano-montażowych CAR/EAR, 2023) [1]. To nie jest standard rynkowy. Zakres ochrony w każdej polisie wynika z jej własnych OWU i klauzul, a przy tej samej numeracji zakres potrafi się różnić między towarzystwami [4]. Traktuj poniższe numery jako punkt wyjścia do rozmowy z brokerem, a nie jako opis Twojej polisy.

Co obejmuje ubezpieczenie CAR?

Polisa CAR/EAR ma budowę modułową. Sekcja I to ubezpieczenie mienia – robót, materiałów, maszyn budowlanych, zaplecza, sprzętu i mienia istniejącego. Sekcja II to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej deliktowej za szkody wyrządzone osobom trzecim (§ 2 i § 15 OWU) [1]. To rozróżnienie rozstrzyga najczęstszy błąd inwestorów: OC wykonawcy nie pokryje szkody w samych robotach.

Przedmiotem ubezpieczenia w Sekcji I są roboty budowlano-montażowe objęte umową kontraktową, w tym roboty tymczasowe, wraz ze wszystkimi materiałami – również dostarczonymi przez inwestora – które mają zostać wbudowane lub zamontowane (§ 15 ust. 1) [1]. Dostawy inwestorskie są objęte tylko wtedy, gdy ujęto je w sumie ubezpieczenia.

Warto też znać zależność między sekcjami: umowę ubezpieczenia OC w Sekcji II można zawrzeć wyłącznie przy jednoczesnym zawarciu ubezpieczenia mienia w Sekcji I (§ 22 ust. 2) [1]. OC budowlane nie funkcjonuje w tym produkcie samodzielnie.

Tabela 1. Zakres ochrony w polisie CAR/EAR

PozycjaCo obejmujeW podstawie czy po rozszerzeniu
Roboty i materiałyroboty budowlano-montażowe z umowy kontraktowej, roboty tymczasowe, materiały do wbudowania, także dostarczone przez inwestora (§ 15 ust. 1)w podstawie Sekcji I, o ile ujęte w sumie ubezpieczenia
Maszyny budowlanesprzęt ciężki wykorzystywany przy realizacji kontraktu (§ 15 ust. 2)po rozszerzeniu
Zaplecze budowy, sprzęt i narzędziakontenery, magazyny, wyposażenie zaplecza (§ 15 ust. 2)po rozszerzeniu
Mienie istniejącemienie inwestora na terenie budowy lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie (§ 15 ust. 2, § 2 pkt 12)po rozszerzeniu – pozycja krytyczna przy przebudowie i rozbudowie
Koszty uprzątnięcia pozostałościusunięcie skutków szkody z terenu budowy (§ 15 ust. 2)po rozszerzeniu
OC wobec osób trzecichodpowiedzialność cywilna deliktowa za szkody osobom trzecim (§ 22)Sekcja II, wyłącznie razem z Sekcją I

Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU ryzyk budowlano-montażowych CAR/EAR (2023). Zakres w konkretnej polisie wynika z jej własnych warunków.

Czego polisa CAR nie obejmuje?

Ubezpieczyciel nie odpowiada za kary umowne, kary administracyjne i sądowe, grzywny, odsetki, czyste straty finansowe, szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, straty spowodowane opóźnieniem, utratą kontraktu i rynku ani za utracone korzyści (§ 3 ust. 3 OWU) [1]. To najważniejsze zdanie całego tekstu dla inwestora: polisa CAR nie chroni budżetu przed opóźnieniem.

Ryzyko harmonogramowe trzeba więc zabezpieczać innymi narzędziami: rezerwą, karami umownymi po stronie wykonawcy i realistycznym planowaniem terminów, a nie polisą budowlaną. Wpływ opóźnienia na koszt opisaliśmy w materiale o harmonogramie inwestycji.

Drugie duże złudzenie dotyczy jakości robót. Z zakresu Sekcji I wyłączone są szkody spowodowane wadami projektowymi, wadami materiałowymi i odlewniczymi, szkody w robotach powstałe wskutek wadliwego wykonania oraz koszty ponownego wykonania lub montażu elementów wadliwie wykonanych, a także koszty przeprojektowań i modyfikacji projektu (§ 17 ust. 1) [1]. CAR nie jest ubezpieczeniem jakości robót ani dokumentacji.

Osobno warto zapamiętać dwa wyłączenia, które w praktyce najczęściej kończą się odmową wypłaty:

  • Zwykła kradzież. Wyłączone są szkody polegające na zaginięciu, przywłaszczeniu, sprzeniewierzeniu i zwykłej kradzieży. Ochroną objęta jest wyłącznie kradzież z włamaniem, i to pod warunkiem zabezpieczenia terenu budowy zgodnie z klauzulą KBM 01 (§ 17 ust. 1 pkt 13, § 2 pkt 9) [1].
  • Prace bez wymaganych zezwoleń lub uprawnień. Ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody powstałe w związku z prowadzeniem prac bez zezwoleń lub uprawnień wymaganych przepisami oraz wskutek niestosowania się do decyzji i zaleceń właściwych władz, chyba że nie miało to wpływu na zajście zdarzenia (§ 3 ust. 2 pkt 7 i 8) [1].

Drugie z tych wyłączeń łączy formalności z ochroną finansową: braki w dokumentacji kosztują nie tylko sankcję administracyjną, ale i odszkodowanie. Ścieżkę uzyskania decyzji opisaliśmy w materiale o uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Większość wyłączeń da się jednak znieść klauzulą. Dlatego lista poniżej jest zbudowana jako instrukcja negocjacyjna, a nie jako katalog złych wiadomości.

Tabela 2. Wyłączenia i klauzule, które przywracają ochronę

Co jest wyłączonePodstawa w OWUKlauzula przywracająca ochronę
Szkody z wad projektowych§ 17 ust. 1klauzula nr 115 (pokrycie ryzyka projektanta) [1]
Wibracje, usunięcie lub osłabienie elementów nośnych§ 17 ust. 1, § 24 ust. 1klauzula nr 120 [1]
Szkody w podziemnych kablach, rurociągach i instalacjach§ 24 ust. 1klauzula nr 102, z trzema warunkami – patrz niżej [1]
Szkody w okresie rozruchu próbnego i testów§ 17 ust. 1 pkt 14klauzula nr 100 [1]
Szkody przy usuwaniu usterek w okresie gwarancjipoza zakresem podstawowymklauzula nr 003 [1]
Szkody ujawnione w gwarancji, z przyczyną z okresu budowypoza zakresem podstawowymklauzula nr 004 – szersza niż 003 [1]
Wzajemne roszczenia między ubezpieczonymi§ 22klauzula nr 002 (zobowiązania wzajemne) [1]
Wzrost wartości kontraktu bez aneksu do polisy§ 18 ust. 6klauzula KBM 05 (automatyczne ubezpieczenie wzrostu wartości) [1]

Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU ryzyk budowlano-montażowych CAR/EAR (2023) i Załącznika nr 1 – klauzule indywidualne.

Klauzula 102 jest warunkowa i to warunki decydują o wypłacie. Ubezpieczyciel nie odpowiada, jeżeli przed rozpoczęciem prac [1]:

  • nie skonsultowano usytuowania instalacji z właściwymi organami;
  • nie zapewniono wymaganego nadzoru operatora sieci;
  • nie zweryfikowano aktualności map geodezyjnych.

Uwaga przy porównywaniu ofert: rynek stosuje także klauzule nr 115/200/1 (klauzula części wadliwych, Faulty Parts) oraz nr 200 (pokrycie ryzyka producenta), a mimo identycznej numeracji zakres tych klauzul potrafi się różnić między towarzystwami [4]. Ten sam numer klauzuli nie znaczy ten sam zakres ochrony.

Kto powinien zawrzeć polisę: inwestor czy wykonawca?

Nikt nie musi. Polskie prawo nie nakłada ani na zamawiającego, ani na wykonawcę obowiązku ubezpieczenia procesu inwestycyjnego – zawarcie polisy CAR/EAR jest dobrowolne i wynika zwykle z zapisów umowy o roboty budowlane [2]. Ani Prawo budowlane, ani Prawo zamówień publicznych takiego obowiązku nie przewidują.

Skoro decyduje umowa, obowiązek ubezpieczenia jest elementem negocjacji kontraktowych, a nie formalnością. W praktyce polisę zawiera wykonawca, bo to on ma władztwo nad terenem budowy, ale inwestor określa w umowie minimalny zakres: sumę, listę ubezpieczonych, wymagane klauzule i maksymalną franszyzę.

Mechanizm prawny, który to umożliwia, jest wprost przewidziany w warunkach: umowę ubezpieczenia CAR/EAR można zawrzeć na cudzy rachunek, a ubezpieczony wskazany imiennie w polisie jest uprawniony do żądania świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (§ 4 ust. 2 i 3) [1]. Wymagania wobec polisy warto ustawić już na etapie postępowania – opisaliśmy to w materiale o przetargu na generalnego wykonawcę.

W typowej konstrukcji rynkowej ubezpieczenie obejmuje wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego: inwestora, inwestora zastępczego, generalnego wykonawcę, podwykonawców oraz pozostałe osoby zatrudnione przy realizacji inwestycji [3]. To jednak praktyka rynkowa, a nie automat: krąg ubezpieczonych musi być wymieniony w polisie.

Czy polisa wykonawcy wystarczy inwestorowi?

Tylko wtedy, gdy inwestor jest w niej wymieniony jako ubezpieczony. Samo zawarcie polisy CAR/EAR przez wykonawcę nie obejmuje inwestora ochroną automatycznie. Bez wpisania go do polisy inwestor nie ma roszczenia do ubezpieczyciela, nawet jeżeli szkoda dotyczy jego mienia [1][3].

Pułapka, o której nikt nie uprzedza: roszczenia wzajemneSekcja II chroni wyłącznie przed roszczeniami osób trzecich niezwiązanych z robotami objętymi kontraktem, a wzajemne roszczenia między ubezpieczonymi są objęte ochroną tylko po włączeniu klauzuli nr 002 (§ 22) [1]. Praktyczny skutek: jeżeli inwestor i wykonawca są na jednej polisie, to bez klauzuli 002 inwestor nie dochodzi z niej roszczeń wobec wykonawcy. Wspólna polisa bez tej klauzuli potrafi więc osłabić pozycję inwestora zamiast ją wzmocnić.

Sprawdź także typ polisy. Na rynku funkcjonują polisy jednostkowe dla pojedynczego kontraktu, obrotowe obejmujące wszystkie kontrakty w okresie ubezpieczenia oraz obrotowe typu open cover z z góry ustalonymi warunkami i stawkami [3]. Polisa obrotowa wykonawcy nie musi obejmować akurat Twojego kontraktu na właściwą sumę – przy dużej inwestycji to różnica między pełnym a symbolicznym pokryciem.

Od kiedy do kiedy działa ochrona?

Umowę ubezpieczenia zawiera się na okres trwania umowy kontraktowej, a odpowiedzialność ubezpieczyciela ustaje m.in. z dniem końcowego odbioru robót przez inwestora, rozpoczęcia eksploatacji lub użytkowania – nie później niż w terminie podanym w polisie (§ 5) [1].

Uwaga przy inwestycjach etapowanych: ochrona kończy się także przy odbiorze etapu robót. Odebrany etap wychodzi z zakresu Sekcji I, mimo że budowa trwa dalej. Sekwencję czynności odbiorowych opisaliśmy w materiale o odbiorze końcowym.

Dwa mniej oczywiste momenty wygaśnięcia ochrony to wyczerpanie sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej oraz przejście prawa własności ubezpieczonego mienia na inną osobę, jeżeli praw z umowy nie przeniesiono na nabywcę (§ 5 ust. 3) [1]. Przy sprzedaży inwestycji w trakcie budowy przeniesienie praw z polisy jest osobną czynnością – trzeba ją wykonać razem z resztą przenoszonej dokumentacji.

Okres gwarancji i rękojmi nie jest objęty zakresem podstawowym. Klauzula nr 003 obejmuje szkody powstałe przy usuwaniu usterek, a szersza klauzula nr 004 dodatkowo szkody ujawnione w okresie gwarancji, których przyczyna zaistniała jeszcze w okresie budowy [1]. Dwie podobnie brzmiące klauzule, dwa bardzo różne zakresy – to najlepszy przykład na to, dlaczego polisę trzeba czytać, a nie streszczać.

Jak ustalić sumę ubezpieczenia?

Suma ubezpieczenia powinna odpowiadać pełnej wartości robót budowlano-montażowych wynikającej z umowy kontraktowej, łącznie z kosztami materiałów, robocizny, frachtu, opłat celnych oraz wartością elementów dostarczonych przez inwestora (§ 18 ust. 2) [1].

Praktyczna konsekwencja: suma polisy musi być spójna z rzeczywistym nakładem, a nie z ceną robót netto z oferty. Zakres pozycji nakładu inwestycyjnego omówiliśmy w materiale o nakładach inwestycyjnych CAPEX.

Zaniżenie sumy uruchamia zasadę proporcji. Jeżeli suma ubezpieczenia jest niższa od faktycznej wartości mienia, odszkodowanie ulega zmniejszeniu w takim stosunku, w jakim suma ubezpieczenia pozostaje do faktycznej wartości mienia (§ 20 ust. 5) [1].

Zasada proporcji na liczbachRoboty warte 10 mln zł, suma ubezpieczenia 8 mln zł. Niedoubezpieczenie wynosi 20%, więc każde odszkodowanie zostanie pomniejszone o 20%. Szkoda na 500 tys. zł oznacza wypłatę 400 tys. zł, i to jeszcze przed potrąceniem franszyzy. Mechanizm działa przy każdej szkodzie, nie tylko przy szkodzie całkowitej.

Do tego dochodzą dwa mechanizmy, o których łatwo zapomnieć. Po pierwsze, suma ubezpieczenia jest pomniejszana o kwotę wypłaconego odszkodowania i może zostać uzupełniona do pierwotnej wysokości wyłącznie na wniosek ubezpieczającego i za opłatą dodatkowej składki (§ 18 ust. 7 i 8) [1]. Druga szkoda ma już niższy limit. Po drugie, przy wzroście wynagrodzenia w umowie kontraktowej z powodu zmiany cen materiałów lub robocizny brak aneksu do polisy i brak dopłaty składki uruchamiają zasadę proporcji (§ 18 ust. 6) [1]. Zwaloryzowałeś kontrakt, a nie zaktualizowałeś sumy – i wracasz do niedoubezpieczenia. Ogranicza to klauzula KBM 05; klauzula eskalacyjna pokrywa na rynku najczęściej wzrost kosztów do poziomu 15–20% wartości kontraktu bez każdorazowego aneksowania, choć poziom zależy od ubezpieczyciela [5].

Ostatni parametr to franszyza redukcyjna. Odszkodowanie jest pomniejszane o franszyzę ustaloną w umowie, wyrażoną procentowo, kwotowo lub procentowo-kwotowo, przy czym franszyza nie ma zastosowania do szkód na osobie (§ 2 pkt 6, § 12 ust. 5) [1]. Wysoka franszyza potrafi wyłączyć z praktycznej ochrony wszystkie drobne szkody, których na budowie jest najwięcej.

Co robić po szkodzie?

Terminy są krótkie i liczą się od zdarzenia, nie od ustalenia sprawcy. Po powstaniu szkody ubezpieczony ma nie więcej niż 7 dni na pisemne lub elektroniczne zawiadomienie ubezpieczyciela, a ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od daty zawiadomienia, przy czym bezsporną część świadczenia wypłaca zawsze w tym terminie (§ 10 ust. 1 pkt 4, § 13) [1].

Do zgłoszenia trzeba dołączyć (§ 11 ust. 1, § 10 ust. 1 pkt 6) [1]:

  • kopię umowy kontraktowej z harmonogramem i aneksami;
  • kopię zgłoszenia zdarzenia policji, straży pożarnej lub inspektoratowi nadzoru budowlanego;
  • rachunek wysokości strat, dostarczany w miarę możliwości w terminie 14 dni od zgłoszenia szkody.

Weryfikacja rachunków, kosztorysów i innych dokumentów przy ustalaniu wysokości szkody następuje w oparciu o cenniki SEKOCENBUD albo według zasad określonych w OWU (§ 12 ust. 1) [1]. To jest praktyczny argument za utrzymywaniem kosztorysu i harmonogramu rzeczowo-finansowego w porządku przez cały czas trwania budowy – po szkodzie nie ma czasu na ich odtwarzanie.

Nie „dogaduj się” z poszkodowanymUbezpieczający ani ubezpieczony nie może bez pisemnej zgody ubezpieczyciela uznać roszczenia poszkodowanego ani zawrzeć z nim ugody – takie uznanie nie jest dla ubezpieczyciela wiążące (§ 26) [1]. Ugoda z sąsiadem po zalaniu piwnicy, zawarta w dobrej wierze i bez zgody ubezpieczyciela, może kosztować całe odszkodowanie.

Osobny, łatwy do przeoczenia obowiązek dotyczy przestojów. Ubezpieczający i ubezpieczony mają obowiązek zgłaszać ubezpieczycielowi każdy fakt nieplanowego przerwania lub czasowego zawieszenia realizacji robót stanowiący odstępstwo od harmonogramu, a także zmianę wartości ubezpieczonych robót (§ 9 ust. 2) [1]. Wstrzymanie budowy bez zgłoszenia to ryzyko dla ochrony – zakres na ten okres reguluje klauzula KBM 12.

CAR a inne zabezpieczenia kontraktu

Pięć instrumentów, które w potocznym języku zlewają się w „zabezpieczenie budowy”, chroni przed pięcioma różnymi ryzykami. Ich mylenie prowadzi do luk w ochronie, bo inwestor zakłada, że coś jest pokryte, choć zabezpieczył zupełnie inne zdarzenie.

Tabela 3. Pięć instrumentów zabezpieczających kontrakt

InstrumentPrzed czym chroniKto go ustanawia
Polisa CAR/EARszkoda losowa w robotach i mieniu oraz OC wobec osób trzecich [1]wykonawca albo inwestor, na podstawie umowy [2]
OC ogólne wykonawcyszkody wyrządzone osobom trzecim w ramach prowadzonej działalnościwykonawca
OC zawodowe projektanta i inspektorabłąd zawodowy przy projektowaniu i nadzorzeprojektant i inspektor, obowiązkowo przez izbę
Zabezpieczenie należytego wykonania umowyniewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy; wnoszone przed jej zawarciem (art. 449 Pzp) [10]wykonawca; w zamówieniach publicznych do 5% ceny z oferty, wyjątkowo do 10% (art. 452 Pzp) [9]
Gwarancja i rękojmiawady ujawnione po odbiorzewykonawca, na podstawie umowy i przepisów

Źródło: opracowanie własne na podstawie OWU CAR/EAR, ustawy Prawo zamówień publicznych i komentarza UZP.

Najczęstsza luka powstaje między polisą a jakością robót: CAR nie pokrywa wadliwego wykonania, a zabezpieczenie należytego wykonania nie pokrywa szkody losowej. Jakość na bieżąco kontroluje nadzór inwestorski, nie ubezpieczyciel – opisaliśmy to w materiale o współpracy nadzoru inwestorskiego z wykonawcą.

Dlaczego to ryzyko jest realne: dane

W 2024 r. odnotowano w Polsce 288 katastrof budowlanych, z czego 27 wystąpiło podczas prowadzenia robót budowlanych [8]. Proporcja jest ważna: większość zdarzeń dotyczy obiektów istniejących, a nie placów budowy. Wśród przyczyn na budowach wskazywano m.in. nieprzestrzeganie technologii wykonania i naruszenie obowiązków przez uczestników procesu budowlanego [8] – czyli dokładnie te kategorie, które CAR wyłącza jako wadliwe wykonanie.

Rozkład zdarzeń losowych pokazuje natomiast, przed czym polisa faktycznie chroni. Najwięcej katastrof odnotowano w czerwcu i wrześniu, a przyczyną były intensywne opady, silne wiatry oraz wrześniowa powódź; wśród zdarzeń losowych dominowały silne wiatry (84 przypadki) i pożar (57 przypadków) [8]. Wiatr i pożar wyprzedzają powódź – i to one najczęściej materializują ryzyko na czynnym placu budowy.

Skalę rynkową warto czytać ostrożnie. W 2024 r. składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych grup 8 i 9 wyniosła 13,1 mld zł, a wypłaty związane z żywiołami i skutkami powodzi sięgnęły 3,7 mld zł, co oznacza wzrost o 64,1% wobec 2023 r. [6]. Po czwartym kwartale 2025 r. wypłaty z grup 8 i 9 wyniosły 6,2 mld zł, przy wzroście składki w ubezpieczeniach majątkowych o 6,0% rok do roku [7]. Zastrzeżenie: grupy 8 i 9 to szeroka kategoria obejmująca m.in. ubezpieczenia rolne i mieszkaniowe, a nie dane o samym rynku CAR/EAR. Liczby pokazują skalę żywiołu, nie wypłat z polis budowlanych.

Na co zwrócić uwagę czytając polisę?

Każdy punkt tej listy sprawdzisz w dokumencie polisy w kilkanaście minut. Kolejność odpowiada temu, jak często dany element decyduje o odmowie wypłaty.

☐ Suma ubezpieczenia równa pełnej wartości robót z kontraktu, z dostawami inwestorskimi (§ 18 ust. 2).

☐ Franszyza redukcyjna – wysokość i sposób wyrażenia (§ 2 pkt 6).

☐ Lista ubezpieczonych – czy inwestor jest wymieniony imiennie (§ 4 ust. 2 i 3).

☐ Klauzula nr 002 – roszczenia wzajemne między ubezpieczonymi.

☐ Klauzula nr 115 – wady projektowe.

☐ Klauzula nr 120 – wibracje i osłabienie elementów nośnych.

☐ Klauzula nr 102 – instalacje podziemne, wraz z trzema warunkami jej działania.

☐ Klauzula nr 100 – rozruch próbny i testy.

☐ Klauzule nr 003 i 004 – zakres ochrony w okresie gwarancji.

☐ Klauzula KBM 05 – automatyczne ubezpieczenie wzrostu wartości kontraktu.

☐ Okres ochrony i sposób jego zakończenia, w tym przy odbiorach etapowych (§ 5).

☐ Typ polisy – jednostkowa czy obrotowa, i czy obejmuje Twój kontrakt na właściwą sumę [3].

Wnioski: polisę ocenia się po wyłączeniach, nie po sumie

Ubezpieczenie budowy jest instrumentem wąskim i precyzyjnym: pokrywa szkodę losową w robotach i mieniu oraz OC wobec osób trzecich – i nic poza tym. Nie zastępuje kontroli jakości, nie chroni harmonogramu i nie zabezpiecza przed niewykonaniem umowy. Inwestor, który traktuje polisę jako uniwersalny parasol, odkrywa jej granice dopiero przy pierwszej odmowie wypłaty.

Po pierwsze, przeczytaj listę wyłączeń przed listą zakresu – to ona opisuje realną ochronę. Po drugie, sprawdź, czy jesteś wymieniony w polisie jako ubezpieczony i czy włączono klauzulę roszczeń wzajemnych. Po trzecie, dopilnuj, żeby suma odpowiadała pełnej wartości kontraktu i rosła razem z waloryzacją wynagrodzenia. Po czwarte, wpisz wymagania wobec polisy do umowy z wykonawcą, zamiast oceniać dokument dostarczony po podpisaniu kontraktu.

Jedna reguła na koniec: numer klauzuli w ofercie nie jest ochroną. Ochroną jest jej treść w Twoich OWU.

Stan na 13.08.2026. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady ubezpieczeniowej ani prawnej, ani rekomendacji wyboru ubezpieczyciela. Numery paragrafów i klauzul pochodzą z przykładowych ogólnych warunków ubezpieczenia jednego towarzystwa; zakres ochrony w konkretnej polisie wynika z jej własnych OWU, klauzul i treści umowy.

Wsparcie UNI-FORMOpiniujemy wymagania ubezpieczeniowe w umowie z wykonawcą, weryfikujemy zakres polisy przedstawionej przez wykonawcę pod kątem sumy, listy ubezpieczonych, klauzul i franszyzy, oraz pilnujemy aktualizacji sumy przy waloryzacji kontraktu. Nie pośredniczymy w sprzedaży ubezpieczeń. Jeżeli przygotowujesz kontrakt na roboty, skontaktuj się z nami przed jego podpisaniem.

Najczęstsze pytania o ubezpieczenie budowy

Co obejmuje ubezpieczenie CAR?

Szkody w robotach i mieniu (Sekcja I) oraz odpowiedzialność cywilną wobec osób trzecich (Sekcja II). W Sekcji I ochroną objęte są roboty budowlano-montażowe z kontraktu wraz z materiałami, także dostarczonymi przez inwestora. Po rozszerzeniu można objąć maszyny budowlane, zaplecze, sprzęt, mienie istniejące i koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie.

Kto powinien zawrzeć ubezpieczenie budowy: inwestor czy wykonawca?

Polskie prawo nie nakłada takiego obowiązku na żadną ze stron – polisa CAR/EAR jest dobrowolna i wynika z zapisów umowy o roboty budowlane. W praktyce zawiera ją wykonawca, ale to inwestor powinien określić w umowie minimalny zakres: sumę, listę ubezpieczonych, wymagane klauzule i maksymalną franszyzę.

Czy polisa wykonawcy wystarczy, żeby chronić inwestora?

Tylko jeżeli inwestor jest w niej wymieniony jako ubezpieczony. Ochrona nie działa automatycznie. Dodatkowo bez klauzuli nr 002 inwestor nie dochodzi z tej polisy roszczeń wobec wykonawcy, bo wzajemne roszczenia między ubezpieczonymi są poza zakresem Sekcji II.

Czym różni się CAR od EAR?

CAR (Contractors All Risks) dotyczy ryzyk budowlanych, a EAR (Erection All Risks) – montażowych. Przy ubezpieczeniu montażowym inaczej wygląda koniec ochrony dla maszyn i urządzeń używanych lub z demontażu: odpowiedzialność ubezpieczyciela kończy się z chwilą rozpoczęcia rozruchu próbnego lub testów.

Czy ubezpieczenie CAR pokryje kary umowne za opóźnienie budowy?

Nie. Ubezpieczyciel nie odpowiada za kary umowne, grzywny, odsetki, czyste straty finansowe, szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, straty spowodowane opóźnieniem ani utracone korzyści. Ryzyko harmonogramowe trzeba zabezpieczać rezerwą i zapisami kontraktu, a nie polisą.

Czy polisa obejmuje kradzież materiałów z budowy?

Wyłącznie kradzież z włamaniem, i to warunkowo. Zaginięcie, przywłaszczenie, sprzeniewierzenie i zwykła kradzież są wyłączone. Ochrona przy kradzieży z włamaniem działa pod warunkiem zabezpieczenia terenu budowy zgodnie z klauzulą KBM 01.

Jak ustalić sumę ubezpieczenia i czym grozi jej zaniżenie?

Suma powinna odpowiadać pełnej wartości robót z umowy kontraktowej, łącznie z materiałami, robocizną, frachtem, opłatami celnymi i elementami dostarczonymi przez inwestora. Zaniżenie uruchamia zasadę proporcji: przy sumie 8 mln zł i wartości 10 mln zł każde odszkodowanie jest niższe o 20%.

Czy ubezpieczenie budowy jest obowiązkowe?

Nie. Nie ma przepisu nakładającego obowiązek ubezpieczenia procesu inwestycyjnego na inwestora ani na wykonawcę. Obowiązek powstaje wyłącznie wtedy, gdy strony wpiszą go do umowy o roboty budowlane.

Przypisy i źródła

[1] InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group, Ogólne Warunki Ubezpieczenia ryzyk budowlano-montażowych (CAR/EAR), zatwierdzone uchwałą Zarządu z 23 października 2023 r., obowiązujące od 15 listopada 2023 r. – powoływane w tekście paragrafy i klauzule pochodzą z tego dokumentu. https://interrisk.pl/wp-content/uploads/2023/12/OWU-ryzyka-budowlano-montazowe-od-15.11.2023.pdf (dostęp: 13.08.2026)

[2] Attis Broker, Ubezpieczenia budowlano-montażowe CAR/EAR, 2026 (opracowanie brokerskie). https://attisbroker.pl/pl/produkty/mienie/ubezpieczenia_budowlano_montazowe_car_ear

[3] Eurofinance, Ubezpieczenie budowlano-montażowe, 2026 (opracowanie brokerskie dotyczące kręgu ubezpieczonych i typów polis). https://eurofinance.info.pl/oferta/ubezpieczenie-budowlano-montazowe/

[4] Adler Brokers Group, „Błędy wykonawcze w ubezpieczeniu wszystkich ryzyk budowy i montażu CAR/EAR”, 2026. https://drogisamorzadoweonline.pl/utrzymanie-drog/adler-brokers-group-bledy-wykonawcze-w-ubezpieczeniu-wszystkich-ryzyk-budowy-i-montazu-car-ear

[5] Brokerzy Śląscy, Ubezpieczenie ryzyk budowlano-montażowych, 2026 (klauzula eskalacyjna). https://brokerzyslascy.pl/blog/ubezpieczenie-ryzyk-budowlano-montazowych/

[6] Polska Izba Ubezpieczeń, „Tak działają ubezpieczenia: 50,3 mld zł odszkodowań i świadczeń wypłaconych w 2024 roku”, 2025. https://piu.org.pl/tak-dzialaja-ubezpieczenia-503-mld-zl-odszkodowan-i-swiadczen-wyplaconych-w-2024-roku/

[7] Polska Izba Ubezpieczeń, komunikat o wynikach rynku ubezpieczeń w 2025 r., 2026. https://piu.org.pl/w-2025-r-ubezpieczyciele-wyplacili-blisko-538-mld-zl-odszkodowan-i-swiadczen/

[8] Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, „Katastrofy budowlane w 2024 r.”, analiza, lipiec 2025. https://www.gov.pl/attachment/54af74cb-e6d7-463b-a103-a81556a788d4

[9] Urząd Zamówień Publicznych, e-komentarz do art. 452 ustawy Prawo zamówień publicznych. https://ekomentarzpzp.uzp.gov.pl/prawo-zamowien-publicznych/art-452

[10] Ustawa z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, art. 449–453 (zabezpieczenie należytego wykonania umowy). https://przepisy.gofin.pl/przepisy,3,26,0,5558,402948,20230928,art-449-453-zabezpieczenie-nalezytego-wykonania-umowy.html